Ποιες προκλήσεις αντιμετωπίζει η απανθρακοποίηση της ναυτιλίας

Η διαθεσιμότητα των νέων καυσίμων, το υψηλό κόστος τους και η ανάγκη διαμόρφωσης ενός σαφούς και σταθερού ρυθμιστικού πλαισίου εξακολουθούν να αποτελούν τις βασικές προϋποθέσεις προκειμένου να επιταχυνθεί η απανθρακοποίηση της ναυτιλίας.

Ο Director of Global Decarbonization του Νορβηγικού Νηογνώμονα DNV, Jason Stefanatos, μιλώντας στη διάρκεια της ναυτιλιακής έκθεσης των Ποσειδωνίων 2026, είπε ότι η επίτευξη των περιβαλλοντικών στόχων του κλάδου δεν εξαρτάται πλέον μόνο από την τεχνολογία, αλλά από τον συντονισμό ολόκληρης της αλυσίδας αξίας, από τους παραγωγούς καυσίμων και τα λιμάνια έως τους πλοιοκτήτες, τους φορτωτές και τις ρυθμιστικές αρχές.

Ο κ. Stefanatos εκτίμησε ότι η συνεχιζόμενη γεωπολιτική αβεβαιότητα εξακολουθεί να επισκιάζει τις τεχνικές συζητήσεις για την απανθρακοποίηση, προσθέτοντας παράλληλα ότι οι επί χρόνια διαπραγματεύσεις στον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό (IMO) επικεντρώνονταν στις τεχνικές πτυχές των νέων περιβαλλοντικών κανονισμών.

Επεσήμανε ότι οι πλοιοκτήτες κινούνται σήμερα σε δύο βασικές κατευθύνσεις. Από τη μία πλευρά βρίσκονται όσοι έχουν ήδη επενδύσει σε εναλλακτικά καύσιμα και νέες τεχνολογίες και συνεχίζουν να υλοποιούν τα σχέδια απανθρακοποίησης που έχουν χαράξει.

Από την άλλη, υπάρχουν εταιρείες που παραμένουν επιφυλακτικές, αναμένοντας σαφέστερα ρυθμιστικά και οικονομικά σήματα πριν προχωρήσουν σε σημαντικές επενδύσεις.

Σύμφωνα με τον ίδιο, οι τρεις μεγαλύτερες προκλήσεις που αντιμετωπίζει σήμερα η ναυτιλία είναι η τιμή των νέων καυσίμων, η διαθεσιμότητά τους και η ανάπτυξη των απαραίτητων υποδομών.

Αναφερόμενος στον IMO, παρουσίασε τα πιθανά σενάρια για το παγκόσμιο πλαίσιο απανθρακοποίησης: υιοθέτηση ή αναθεώρηση του υφιστάμενου πλαισίου, αποτυχία συμφωνίας με παράλληλη ανάπτυξη περιφερειακών κανονισμών, ή πλήρη αποτυχία τόσο σε παγκόσμιο όσο και σε περιφερειακό επίπεδο.

Τα συμβατικά καύσιμα

Να σημειωθεί πάντως ότι παρά το αυξανόμενο ενδιαφέρον για τα εναλλακτικά καύσιμα, τα συμβατικά εξακολουθούν να κυριαρχούν στον εν λειτουργία παγκόσμιο στόλο.

Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του DNV, τα οποία βασίζονται στη συνολική χωρητικότητα (Gross Tonnage – GT) και περιλαμβάνουν τα LNG carriers, το 90,13% της χωρητικότητας των πλοίων που βρίσκονται σήμερα σε λειτουργία χρησιμοποιεί συμβατικά καύσιμα, ενώ μόλις το 9,87% αφορά πλοία με δυνατότητα χρήσης εναλλακτικών καυσίμων.

Μεταξύ των εναλλακτικών λύσεων, το LNG διατηρεί σαφές προβάδισμα, καθώς χρησιμοποιείται από το 8,65% της παγκόσμιας χωρητικότητας σε λειτουργία. Ακολουθούν η μεθανόλη με 0,61% και το LPG με 0,60%, ενώ το υδρογόνο και η αμμωνία παραμένουν σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα, με ποσοστά 0,01% και σχεδόν μηδενική παρουσία, αντίστοιχα.

Την ίδια στιγμή, οι νέες ναυπηγήσεις καταδεικνύουν ότι η ναυτιλία προετοιμάζεται για μια διαφορετική ενεργειακή πραγματικότητα.

Σύμφωνα με τον DNV, το 41,75% της υπό παραγγελία παγκόσμιας χωρητικότητας αφορά πλοία που θα μπορούν να λειτουργούν με εναλλακτικά καύσιμα, ενώ το 58,25% του παγκόσμιου orderbook εξακολουθεί να αφορά πλοία συμβατικών καυσίμων.

Το LNG παραμένει και εδώ η κυρίαρχη επιλογή της πλοιοκτησίας, αντιπροσωπεύοντας το 30,94% της συνολικής υπό ναυπήγηση χωρητικότητας.

Παράλληλα, η μεθανόλη συνεχίζει να ενισχύει τη θέση της, καταλαμβάνοντας το 7,63% του orderbook, ενώ ακολουθούν το LPG με 2,38%, η αμμωνία με 0,66% και το υδρογόνο με 0,15%.

Η τελευταία 10ετία

Σημαντική μεταβολή καταγράφεται την τελευταία δεκαετία στη σύνθεση του παγκόσμιου στόλου και του βιβλίου παραγγελιών, καθώς ολοένα και περισσότερα πλοία σχεδιάζονται ή λειτουργούν με εναλλακτικά καύσιμα, στο πλαίσιο της προσπάθειας απανθρακοποίησης της ναυτιλίας.

Τα στοιχεία δείχνουν ότι, παρά τη συζήτηση γύρω από νέα καύσιμα όπως η αμμωνία και το υδρογόνο, το LNG εξακολουθεί να αποτελεί τη βασική επιλογή των πλοιοκτητών, ενώ η μεθανόλη αναδεικνύεται στον ταχύτερα αναπτυσσόμενο ανταγωνιστή του.

Με βάση τα στοιχεία για την περίοδο 2015-2026 (εξαιρουμένων των LNG carriers), ο αριθμός των πλοίων που λειτουργούν ή έχουν παραγγελθεί με καύσιμο LNG αυξήθηκε από μόλις 62 το 2015 σε 990 το 2026, καταγράφοντας αύξηση σχεδόν 1.500%.

Αντίστοιχα, τα πλοία LPG από 3 που ήταν το 2015 άγγιξαν τα 265 το 2026, ενώ τα πλοία μεθανόλης εκτοξεύθηκαν από μόλις ένα το 2015 σε 237 το 2026, επιβεβαιώνοντας τη δυναμική που αναπτύσσει το συγκεκριμένο καύσιμο τα τελευταία χρόνια.

Το 2026 αποτελεί ορόσημο για τα καύσιμα νέας γενιάς. Το LNG εξακολουθεί να διατηρεί την πρωτοκαθεδρία με 990 πλοία σε λειτουργία ή υπό παραγγελία, ακολουθεί το LPG με 265, ενώ η μεθανόλη έχει πλέον ξεπεράσει τα 237 πλοία.

Η αμμωνία και το υδρογόνο, αν και βρίσκονται ακόμη σε πρώιμο στάδιο ανάπτυξης, εμφανίζουν αισθητή πρόοδο, με 21 και 24 πλοία αντίστοιχα.

Σε επίπεδο συνολικού στόλου και orderbook την τελευταία δεκαετία, το LNG παραμένει μακράν η κυρίαρχη τεχνολογία με 1.546 πλοία σε λειτουργία ή υπό ναυπήγηση. Ακολουθεί η μεθανόλη με 448 πλοία και πλέον έχει ξεπεράσει το LPG, το οποίο αριθμεί 410 πλοία.

Παράλληλα, η αμμωνία έχει φθάσει τα 50 πλοία και το υδρογόνο τα 35, γεγονός που υποδηλώνει ότι οι επενδύσεις σε καύσιμα μηδενικού άνθρακα αρχίζουν να περνούν από το στάδιο των πιλοτικών εφαρμογών σε πιο εμπορική βάση.

Η εικόνα της τελευταίας δεκαετίας αποτυπώνει μια σταδιακή αλλά σταθερή ενεργειακή μετάβαση της ναυτιλίας.