«Δικαιοσύνη ομήρων» στην Ιαπωνία: Η εξουσία των εισαγγελέων και η περίπτωση μιας… μεταθανάτιας δίκης

Το εδώλιο του κατηγορουμένου θα μείνει βουβό, καθώς η ιαπωνική δικαιοσύνη άργησε δέκα ολόκληρα χρόνια. Η απόφαση για τη διεξαγωγή νέας δίκης για τον Χιρόμου Σακαχάρα εκδόθηκε χωρίς τον ίδιο παρόντα, για να πανηγυρίσει την προοπτική της ελευθερίας. Τα πολυπόθητα νέα θα ακουστούν τελικά γύρω από τον τάφο του, όπου συγκεντρώθηκαν συγγενείς για να μοιραστούν τη δικαίωση που εκείνος στερήθηκε όσο ζούσε.

Το νομικό σύστημα της Ιαπωνίας έχει επικριθεί για την παραχώρηση υπερβολικά μεγάλης εξουσίας στους εισαγγελείς.  Επίσης, δεν έχει καταστήσει την πρόσβαση σε δικηγόρους κατά τη διάρκεια των ανακρίσεων σε απόλυτο δικαίωμα. Αυτές οι αποτυχίες έχουν εδώ και καιρό προκαλέσει κριτική από την Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων των Ηνωμένων Εθνών.

Πέθανε περιμένοντας

Ο Σακαχάρα πέθανε το 2011 εκτίοντας ποινή ισόβιας κάθειρξης για τη δολοφονία διευθυντή καταστήματος στην αγροτική πόλη Χίνο το 1984. Η καταδίκη είχε βασιστεί σε ομολογία, η οποία, όπως κατήγγειλε ο ίδιος, αποσπάστηκε εκβιαστικά.

Η σπάνια αυτή μεταθανάτια επανεκδίκαση αναμένεται να ξεκινήσει σύντομα. Ωστόσο, οι τεράστιες καθυστερήσεις στην υπόθεση ενέτειναν τις εκκλήσεις για μεταρρύθμιση, ώστε να επιταχυνθεί η εξαιρετικά χρονοβόρα διαδικασία που απαιτείται για την αποκατάσταση των κατηγορουμένων στην Ιαπωνία.

«Λυπάμαι που δεν μπορέσαμε να βγάλουμε τον πατέρα μου από τη φυλακή», δήλωσε στο CNN ο γιος του, Κότζι Σακαχάρα.

«Παρότι νιώθω χαρά για την απόφαση επανάληψης της δίκης, η κατάσταση παραμένει απίστευτα επώδυνη», συμπλήρωσε ο Κότζι, 64 ετών σήμερα, του οποίου τα μαλλιά άσπρισαν κατά τη διάρκεια της μακροχρόνιας εκστρατείας για την απόδειξη της πατρικής αθωότητας.

«Δικαιοσύνη ομήρων»

Η Ιαπωνία είναι γνωστή για τη «δικαιοσύνη ομήρων». Ο όρος περιγράφει την κράτηση υπόπτων προς ανάκριση —συχνά χωρίς πρόσβαση σε νομική υποστήριξη— για διάστημα πολύ μεγαλύτερο από ό,τι επιτρέπουν οι νόμοι σε άλλες χώρες.

Με το ποσοστό των καταδικών να ξεπερνά το 99%, οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων καταγγέλλουν ότι αθώοι φυλακίζονται για εγκλήματα που ουδέποτε διέπραξαν.

Ελπίδες σε νέο νομοσχέδιο

Ο Σακαχάρα υπέβαλε για πρώτη φορά αίτημα επανάληψης της δίκης το 2001. Ακόμη και μετά τον θάνατό του, μία δεκαετία αργότερα, η οικογένειά του συνέχισε να διεκδικεί νέα ακρόαση, διαδικασία την οποία οι εισαγγελείς προσέβαλαν επανειλημμένα σε όλα τα δικαστικά επίπεδα. Η μακρά αναμονή για δικαιοσύνη ενέπνευσε νέο νομοσχέδιο, το οποίο, εάν ψηφιστεί, θα δυσκολέψει τους εισαγγελείς να ασκούν εφέσεις κατά αποφάσεων που επιτρέπουν την επανεκδίκαση υποθέσεων.

Αξιωματούχοι του Υπουργείου Δικαιοσύνης της Ιαπωνίας υποστηρίζουν ότι οι προτεινόμενες αλλαγές ενδέχεται να κλονίσουν το δεδικασμένο των καταδικαστικών αποφάσεων.

Ωστόσο, η Πρωθυπουργός Σανάε Τακαΐτσι υποστήριξε τη νομοθεσία, δηλώνοντας στο κοινοβούλιο τον περασμένο μήνα ότι η μεταρρύθμιση είναι ζωτικής σημασίας προκειμένου το σύστημα επανεκδίκασης να αποδίδει άμεση δικαιοσύνη.
«Είναι απαράδεκτο να τιμωρούνται αθώοι άνθρωποι», δήλωσε. «Εάν τελεσίδικη απόφαση καταδικάσει έναν αθώο, η δικαίωση πρέπει να είναι άμεση».

Πώς ανατράπηκε μια ήσυχη ζωή

Ο Κότζι Σακαχάρα αναφέρει ότι στις αρχές της δεκαετίας του ’80 η οικογένεια ζούσε μια συνηθισμένη ζωή στο Χίνο, μια ήσυχη πόλη περίπου μία ώρα ανατολικά του Κιότο.

«Όλοι στην οικογένεια εργάζονταν. Δεν αντιμετωπίζαμε οικονομικές δυσκολίες και ζούσαμε ευτυχισμένοι με τον πατέρα μας, ο οποίος ήταν πολύ αφοσιωμένος στα παιδιά του», περιγράφει.

Ο κόσμος τους όμως ανατράπηκε τον Δεκέμβριο του 1984, μετά την εξαφάνιση της υπεύθυνης τοπικού καταστήματος ποτών, υπόθεση που αντιμετωπίστηκε ως ληστεία μετά φόνου. Η σορός της εντοπίστηκε έναν μήνα αργότερα σε αγροτική τοποθεσία.

Αρχικά, η αστυνομία κάλεσε τον Σακαχάρα για ανάκριση επειδή ήταν τακτικός πελάτης του καταστήματος. Αφέθηκε, ωστόσο, ελεύθερος μόλις η σύζυγός του απέδειξε ότι το συγκεκριμένο βράδυ εκείνος βρισκόταν αλλού, σύμφωνα με τον Κότζι. Ωστόσο, επέστρεψε τρία χρόνια αργότερα. Εκεί, και μετά από ανάκριση μίας ημέρας, ο Σακαχάρα ομολόγησε το έγκλημα. Αργότερα εξομολογήθηκε στον γιο του ότι είχε υποστεί ξυλοδαρμό και κλοτσιές, αλλά λύγισε μόνο όταν οι αστυνομικοί άρχισαν να απειλούν τα μέλη της οικογένειάς του. Τις λεπτομέρειες αυτές αποκάλυψε ο Κότζι, ο οποίος είχε ζητήσει εξηγήσεις από τον πατέρα του για την ομολογία.

Την επομένη, οι αρχές συνέλαβαν τον Σακαχάρα. «Δεν επέστρεψε ποτέ σπίτι», θυμάται ο Κότζι. Ο Σακαχάρα υποστήριξε την αθωότητά του κατά τη διάρκεια της δίκης, αλλά καταδικάστηκε. Η απόφαση βασίστηκε στους ισχυρισμούς της αστυνομίας ότι ο ίδιος υπέδειξε το σημείο όπου βρέθηκε η σορός, καθώς και την τοποθεσία όπου ήταν κρυμμένο το κλεμμένο χρηματοκιβώτιο του καταστήματος.

«Δεν πρέπει να χάνεις την ελπίδα σου»

Στα 24 χρόνια της φυλάκισης, ο γιος και τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας τον επισκέπτονταν συνεχώς, ζητώντας του να κάνει υπομονή όσο εκείνοι πάλευαν για την επανεκδίκαση της υπόθεσης. «Δεν πρέπει να χάνεις την ελπίδα σου», του έλεγαν.

Ωστόσο, ο πατέρας του προσβλήθηκε από πνευμονία το 2011. Έπειτα από δύο δεκαετίες στη φυλακή, ο οργανισμός του ήταν πολύ αδύναμος για να την καταπολεμήσει.Ο Σακαχάρα απεβίωσε την ίδια χρονιά. «Δεν χρειάζεται να παλεύεις πια. Είναι εντάξει να σταματήσεις. Προσπάθησες τόσο σκληρά μέχρι τώρα», του είπε η αδελφή του λίγο πριν σταματήσει η καρδιά του, θυμάται ο Κότζι.

Όλα αυτά τα χρόνια το κοινωνικό στίγμα παρέμενε, ανεξάρτητα από τις προσπάθειες της οικογένειας να ανατρέψει την κατάσταση. «Ο κόσμος μας έβλεπε ως οικογένεια εγκληματιών», περιγράφει ο Κότζι, προσθέτοντας ότι η μητέρα του δεχόταν υβριστικά τηλεφωνήματα, όπου την αποκαλούσαν «δολοφόνο».

Το αρνητικό ενός φιλμ που ίσως αποκαλύψει την αλήθεια

Η οικογένεια εξασφάλισε την επανεκδίκαση με βάση το αρνητικό ενός φιλμ που βρισκόταν στα αρχεία των πειστηρίων. Σύμφωνα με τον δικηγόρο της, το υλικό αυτό υποδηλώνει ότι η αστυνομία ενδέχεται να οδήγησε τον Σακαχάρα στην τοποθεσία της σορού.

Ο Σακαχάρα θεωρείται μόλις ο τρίτος κατηγορούμενος στον οποίο εγκρίνεται μεταθανάτια επανάληψη δίκης στη μεταπολεμική Ιαπωνία.

Η πρώτη περίπτωση καταγράφηκε το 1985, όταν έξι χρόνια μετά τον θάνατό της, η Σιγκέκο Φούτζι αθωώθηκε για τη δολοφονία του συζύγου της. Είχε εκτίσει 27 χρόνια φυλάκισης για έγκλημα το οποίο, όπως απέδειξαν τελικά τα στοιχεία, διαπράχθηκε από εισβολέα.

Πριν από δύο χρόνια, ακόμη ένας άνδρας, ο Ιβάο Χακαμάντα, αθωώθηκε έχοντας περάσει περισσότερα από 46 χρόνια στην πτέρυγα των μελλοθανάτων για δολοφονία την οποία είχε εξαναγκαστεί να ομολογήσει.

naftemporiki.gr